21-08-2004 Sion
Dat heel Duitsland achter Hitler stond is niet waar. Dat moge blijken uit de vele aanslagen die er op Hitler's leven zijn uitgevoerd. Het verslag van de aanslag op Hitler's leven door Maurice Bavaud.

In november 1923 deed Hitler zijn eerste greep naar de macht. Door middel van een staatsgreep of putsch wilde hij de leiding van Duitsland grijpen. In dat jaar was de NSDAP pas enkele jaren oud. De partij was vooral gevuld met voormalige soldaten. Deze waren verbitterd geraakt door het verliezen van de Eerste Wereldoorlog. Velen van hen hadden aansluiting gezocht bij zogenaamde Freikorpsen: groepen soldaten die tegen betaling bescherming leverden. Veel van deze Freikorpsen zaten in oostelijk Duitsland. Daar beschermden zij landeigenaren tegen arme boeren en opstandige arbeiders. In het zuiden van Duitsland, in Beieren, hadden de Freikorpsen de revolutie van linkse arbeiders neergeslagen. Een van de Freikorpsleiders was Ritter von Epp, iemand die later binnen de nazi-partij een belangrijke rol zou spelen. Niet alleen soldaten namen dienst bij de Freikorpsen, ook voormalige officieren traden toe. Sommigen kwamen daardoor in contact met de NSDAP.

"Korporaal Adolf Hitler 1916"

Hitler was sinds 1919 de onbetwiste leider van de partij. Hij had de leden gevraagd hem zondermeer alle macht te geven. Wie akkoord ging, mocht blijven. Wie weigerde, kon opstappen. Voor Hitler telde maar een doel. De macht over Duitsland in handen krijgen. Het naoorlogse Duitsland leed zwaar onder de oorlogsbetalingen. Voor de oorlog was het land een keizerrijk, na de oorlog was het een democratie geworden. Daarnaast waren er verschillende delen van het land afgestaan aan andere landen. Voor nationalisten was dit onverteerbaar. Maar zij waren een minderheid binnen de nationale regering. Binnen rechtse kringen gistte het. Plannen werden gemaakt om een staatsgreep te plegen, maar werden niet uitgevoerd. Binnen de nationalistische kringen was de verdeeldheid te groot en de actiebereidheid te klein. Een oplossing leek ver weg.

Behalve voor Hitler. Door zijn toespreken en lobbywerk verkreeg hij steeds meer steun. Binnen nationalistische en conservatieve kringen begon men steeds minder aan de voormalige korporaal te twijfelen. Kon hij de man zijn die Duitsland uit het slop kon halen? Sommigen meenden van wel. Een van hen was generaal Erich von Ludendorff. Ludendorff had in de Eerste Wereldoorlog in de generale staf gediend. De voormalige generaal was voor velen een grootheid. Hij was verantwoordelijk geweest voor het verjagen van de Russische troepen uit Oost Pruisen. Langzamerhand werd hij betrokken bij de plannen van Hitler en zijn aanstaande staatsgreep. Hitlers plan was eenvoudig. Allereerst wilde hij met zijn eigen getrouwen de macht grijpen in München. Steun van mensen zoals Ludendorff was daarbij noodzakelijk. Mensen zoals hij konden voor steun zorgen, vanuit bijvoorbeeld het leger. Steun van het leger en de politie waren van levensbelang voor het slagen van de putsch.

"Ërich Ludendorff 1865 - 1937"

Op 8 november 1923 was het zover. ’s Avonds stormde Hitler met mannen van de SA, de Sturm Abteilung, de Bürgerbräukeller in. Daar hield op dat moment het hoofd van de Beierse regering Kahr een toespraak. Kahr werd gevangen genomen terwijl op andere plaatsen in München strategische plekken werden bezet. Als de eerste fase afgerond zou zijn, kon de macht overgedragen worden aan onder andere Ludendorf. Von Kahr mocht ook meedoen, mits hij instemde met de staatsgreep. Von Kahr stemde toe, terwijl de staatsgreep al mislukte. Verschillende fouten werden gemaakt. Niet alle kazernes en regeringsgebouwen werden ingenomen. De telefooncentrale van München kwam niet in handen van de putschisten. Rond middernacht leek het er op dat de staatsgreep mislukte. De volgende dag probeerde de samenzweerders de bevolking te mobiliseren. Vanuit de Bürgerbräukeller marcheerde een groep van ongeveer tweeduizend mensen richting de binnenstad. Uiteindelijk bereikte de stoet het Odeonsplatz en de daar aan gelegen Feldherrnhalle. En daar liep het fout. Er werd geschoten, zowel door de politie als door de opstandelingen. Hitler ontsnapte ternauwernood aan de dood. Uiteindelijk bleven er veertien putschisten en vier agenten dood achter. De staatsgreep was volledig mislukt…

"Gustav von Kahr 1862 - 1934"

Hitler en Ludendorff werden na de putsch gearresteerd. Ludendorff deed tijdens zijn rechtszaak uitgebreid zijn best om iedere betrokkenheid van zijn kant zoveel mogelijk te minimaliseren. Hij kwam er met een lichte straf van af. Hitler had hetzelfde geluk. Hij werd wel veroordeeld tot een vestingstraf, maar wel onder goede omstandigheden. Tijdens zijn gevangenisstraf kon hij werken aan zijn boek, Mein Kampf. Na zijn vrijlating reorganiseerde hij de NSDAP. Voortaan hield hij alleen de macht in handen. Ook voor het veroveren van de macht over Duitsland.

Vanaf januari 1933 heerste Hitler over heel Duitsland. In november van dat jaar werd de mislukte couppoging groots herdacht. De gevallen slachtoffers kregen een eigen, aparte begraafplaats. Deze kon beschouwd worden als een soort bedevaartsplaats. Ieder jaar opnieuw liepen de nazi-leiders de route van 1923. Voorop, uiteraard, Hitler. Bij hem mannen die mee hadden gedaan en daarvoor een aparte onderscheiding hadden gekregen, de zogenaamde ‘Blutorde’. Voor een individuele aanslagpleger kon dit een uitgelezen kans zijn. Hitlers route was al bekend, ver van te voren kende iedereen de route en de deelnemers.

Zo ook de Zwiterse student Maurice Bavaud. Bavaud was katholiek. Hitler had in de jaren voor de oorlog weliswaar een akkoord gesloten met de Katholieke Kerk, maar ondertussen demonstreerden de nazi’s nog steeds hun anti-katholieke houding. Bavaud besloot in de loop van 1938 tot een aanslag. Met zijn pistool volgde de theologiestudent de gangen van Hitler. Na een paar weken stalken was hij erachter wat het beste moment zou zijn. Bavaud besloot op Hitler te schieten op het moment dat hij met de andere NSDAP-ers door de straten van München marcheerde. Hitler liep aan het hoofd, een gemakkelijke schietschijf. Bavaud deed zich voor als journalist van een Zwitserse krant. Op deze manier lukte het om een plaats vooraan op een podium te krijgen. Dat podium gaf hem genoeg ruimte om met het pistool op Hitler te schieten.

"Maurice Bavaud 1916 - 1941"

Maar deze keer bleek opnieuw hoeveel charisma Hitler bezat. Bij het naderen van de marcherende Führer en zijn gevolg raakten de SA-mannen door het dolle heen. Als wilden begonnen zij te juichen en te groeten. De man die in hun ogen Duitsland vertegenwoordigde, naderde. Bavaud had door het enthousiasme van de SA-ers geen goed zicht meer. Toch schieten was volkomen zinloos. De kans dat hij Hitler raakte, was te klein.

Bavaud reisde Hitler achterna naar het zuiden van Duitsland. Hitler wilde enige tijd doorbrengen in zijn buitenverblijf Berchtesgaden. Bavauds geld begon op te raken, maar Hitler leefde nog steeds. Hij besloot voor alle zekerheid richting Frankrijk te gaan. Later kon hij terugkeren en een nieuwe poging wagen. Eenmaal in de trein werd hij betrapt op een ongeldig kaartje. Al snel werd de Zwitser aangehouden. Het pistool werd gevonden en Bavaud kwam in de handen van de Gestapo. De Gestapo wist al snel een bekentenis af te dwingen. Ruim een jaar later kwam Bavaud pas voor het Volksgericht. In december 1939 kreeg de theologiestudent de doodstraf over zich uitgesproken. Uiteraard protesteerde de Zwitserse regering tegen deze straf van haar staatsburger. Zonder resultaat. In 1941 bleek dat de Zwitsers niets meer voor Maurice Bavaud konden doen. Nadat de regering iedere poging tot vrijlating van Bavaud zagen stranden, doodde de beul hem door onthoofding.

Alex Dekker

Bronnen:
www.axishistory.com,
www.feldgrau.com en
David Welch, The Hitler conspiracies Secrets and lies behind the Rise and Fall of the Nazi Party, Washington 2001